Kendi Penceremden Dönüşüme Bakmak
Gülenay Güneş
…
Depreme dayanıklı, güvenli, modern, sağlam, yeni ve temiz binalar için; bitmek bilmeyen bir döngüdür Kentsel Dönüşüm…
Geniş bir perspektifle bakacak olursak, malik ve müteahhit açısından bir kazanımdır aslında. Eski ve riskli yapı deprem yönetmeliğine uygun daha güvenli bir yapıya dönüşür. Yeni binanın hem kullanım değeri hem de satış/kira değeri eski yapıya göre daha yüksek olur. Eski yapıda meydana gelen sürekli tadilat ve onarım ihtiyacı büyük ölçüde ortadan kalkar ve doğru planlama, ortak alanlar, otopark balkon ve asansör gibi yaşam konforu yükselir. Müteahhit açısından ise, yeni bir proje üretme imkânı ile ticari kazanç potansiyeli, referans, itibar ve yeni müşteri kitlesine sahip olması kazanımlardır. Ayrıca kent yenilenirken; inşaat, mimarlık, mühendislik, malzeme ve işçilik gibi birçok alan ekonomik faaliyet kazanır.
Fakat kentsel dönüşüm esnasında ve bitiminde katlandığımız olumsuzluklar da yok değil. Malikler arası anlaşmazlıklar dolayısıyla uzayan süreçler, mağduriyetler ve ayrıca taşınmalar, kira yardımı olarak devlet ve müteahhit desteklerinde doğabilecek sıkıntılar, çoğunlukla küçülen metrekareler… Sokaklar ve caddelerin şantiye alanına döndüğü, bozuk yollar ve her yerde karşımıza çıkan hafriyat kamyonları, beton mikserleri vb. inşaat araçları haliyle sıkıcı.
Aslında bunlarla da bitmiyor; çoğu binanın, küçülen dairelerinin ferah olması ve geniş gözükmesi açısından, bol pencere ve pencere kısımları geniş bir alan olarak yere kadar cam, Fransız balkon denilen, saksı bile sığmayan ve gider deliği olmayan çıkıntılar mevcut. Örnekse cam temizliği tek seferde bitebilecekken bu sürenin ve iş yükünün ikiye-üçe katlanıp eziyet halini alması, ısınma ve yalıtım açısından da işlevsel olduğunu düşünmüyorum, hele de altınızda titiz ve sorun yaratan komşularınız var ise… Her yerde yükselen yeni binalar, adeta gökdelenler gibi yeşillik, gökyüzü ve şehir manzarasını da bina manzarasına çevirmiş durumda… İşin kötüsü, genele baktığımızda balkonsuz mimari dolayısıyla, ne yazık ki balkon keyfi ve sohbetleri de yok oldu…
Konunun duygusal boyutuna değinmeden geçmek istemem. Binalardan çok hafızalarımızın dönüşmesi olarak da bakıyorum bazen. Mahalle fiziksel anlamda yenilenirken, insanların o mahalle ile kurduğu duygusal bağ da değişebiliyor. Yeni yapılanma ile değişen sokaklar, ‘eski’ mahalle kültürünün ve havasının kaybı, mahallenin sosyal dokusu olan esnafın da taşınması dolayısıyla gelen vedalar, sokaktaki anıların silikleşmesi, tanıdıklık hissinin azalması, aidiyet duygusunun yeniden kurulması gibi…
Fakat buna, yeni başlangıçlara da kapı açması açısından da bakabiliriz. Tebdil-i mekânda hayır vardır deriz ya hani, aynen o şekilde. Çünkü değişen ve dönüşen her şey kayıp değildir. Yeni binalar-sokaklar, yeni komşular ve hayatlar zamanla kendi hikâyelerini oluşturur.
Kısaca; kentsel dönüşümün öteki yüzüne yalnızca mağduriyet, taşınmalar ve belirsizlikler değil, doğru yönetildiğinde yenilenme, güvenlik, değer kazanımı ve yeni bir başlık olarak bakılabilir.
