Klinik Psikolog & Yazar Sevinç Pulat
…
Kasımın akşamları erken geliyor. Sabah aceleyle çıktığımız eve karanlıkta dönüyor, günün nasıl geçtiğini çoğu zaman ancak kapıyı kapattıktan sonra düşünüyoruz. Yapılan işler, yetişilen randevular, cevaplanan mesajlar… Günün hesabını çıkarırken tamamladıklarımızı birer birer hatırlıyoruz. Peki, bütün bunların arasında kendimizi nasıl hissettiğimizi de hatırlıyor muyuz?
“Bugün neler yaptın?” sorusuna verecek uzun cevaplarımız var. “Bugün nasıldın?” sorusunun karşısında ise bazen duraksıyoruz. Çünkü yapmakla hissetmek aynı dikkatle karşılanmıyor hayatımızda. Yapılanın görünür bir sonucu var; gönderilmiş bir dosya, hazırlanmış bir yemek, tamamlanmış bir toplantı. Hissettiklerimiz ise ertelenebiliyor. Üzüntümüzü akşama, yorgunluğumuzu hafta sonuna, kendimizle konuşmayı daha sakin bir zamana bırakıyoruz. O sakin zamanın kendiliğinden geleceğini umarak…
Oysa takvimde boşluk açılmasını beklerken yeni sorumluluklar eskilerinin yerini dolduruyor. Bir işin bitmesi, dinlenmenin başlayacağı anlamına gelmiyor; çoğu zaman sıradaki işin önünü açıyor. Böylece insan, kendi ihtiyaçları için sürekli biraz daha beklemesi gereken bir hayatın içinde bulabiliyor kendini. Bu bekleyişin tanıdık bir cümlesi var: “Şunları da halledeyim, sonra.”
Sonra bir kahve içeceğim. Sonra arkadaşımı arayacağım. Sonra o kitabı okuyacağım. Sonra neden bu kadar yorulduğumu düşüneceğim. Bazen yıllar boyunca aynı cümlenin içinde yaşıyoruz. Hayat sürüyor, biz kendimize ayıracağımız zamanı hep bir sonraki döneme taşıyoruz.
Üstelik durduğumuzda da her zaman rahatlayamıyoruz. Koltuğa otururken yapılmamış işleri düşünüyor, kısa bir yürüyüşe çıktığımızda geçen süreyi hesaplıyor, dinlenirken bile kendimize başka bir görev buluyoruz. Sanki hiçbir şey yapmadan geçirdiğimiz zamanı açıklamak zorundaymışız gibi.
Burada üzerinde düşünmeye değer bir soru var: Kendimize gösterdiğimiz anlayış hangi koşullara bağlı?
Sevdiğimiz biri yorulduğunda ona oturmasını, dinlenmesini, her şeye yetişmek zorunda olmadığını söyleyebiliyoruz. Aynı cümleleri kendimize yöneltmekte ise zorlanabiliyoruz. Kendi yorgunluğumuzu başkalarının yükleriyle karşılaştırıyor, “Benimki de dert mi?” diyerek geçiştiriyoruz. Oysa bir başkasının daha ağır bir yük taşıması, bizim omzumuzdakini hafifletmiyor.
Klinik psikolog olarak insanın kendisiyle kurduğu dil üzerine sıkça düşünüyorum. Küçük bir aksilikte içimizden geçen ilk cümle, o ilişkinin nasıl olduğunu gösterebiliyor. Unuttuğumuz bir randevunun ardından kendimize ne söylüyoruz? Yetiştiremediğimiz bir işte bütün kişiliğimizi mi sorguluyoruz? Bir günümüz verimsiz geçtiğinde, o günü yaşamaya değer kılan başka şeyleri görebiliyor muyuz?
Bazen değişim, hayatın tamamını yeniden düzenlemekten önce bu soruları duymakla başlıyor. Elbette herkesin zamanını istediği gibi kullanabildiği bir dünyada yaşamıyoruz. İş, bakım sorumlulukları, geçim kaygısı ve günlük hayatın zorunlulukları gerçek. Kendine zaman ayırmayı yalnızca kişisel bir tercih gibi anlatmak, bu koşulları görmezden gelmek olur. Bir annenin, bir çalışanın, hasta yakınına bakım veren birinin ihtiyacı bazen güzel bir öneriden çok, yükünü paylaşacak bir başka insandır.
Bu nedenle kendimize yer açmayı düşünürken yalnızca “Ben ne yapabilirim?” diye sormak yetmeyebilir. “Hangi sorumluluğu paylaşabilirim, kimden destek isteyebilirim, hangi beklentiyi yeniden konuşabilirim?” soruları da aynı ölçüde kıymetlidir.
Kasım bize herkes için aynı duyguyu getirmiyor. Kimi serin havada ferahlıyor, kimi kısalan günleri ağır buluyor; kimi yeni bir başlangıca hazırlanıyor, kimi bir kaybın ardından gündelik hayatı sürdürmeye çalışıyor. Mevsimin nasıl hissedilmesi gerektiğine dair ortak bir tarif aramak yerine, kendi deneyimimize kulak verebiliriz.
Belki bugün ihtiyacımız olan şey bir planı tamamlamak, belki bir planı ertelemektir. Belki konuşmak, belki de açıklama yapmak zorunda kalmadan biraz sessiz kalmaktır. Bunu anlayabilmek için önce kendimize sormamız gerekir.
Bu ay takvimimize bakarken yalnızca yetişmemiz gereken yerleri görmeyelim. İçinde kimlerle buluştuğumuza, neye emek verdiğimize ve bütün bunların bizi nasıl etkilediğine de bakalım. Çünkü günün sonunda mesele, takvimde kaç kutucuğun dolduğu kadar, o günün içinde kendimize nasıl davrandığımızdır.
