“Ovaların Dili, Tarihin İzi: Merzifon”

​Anadolu’nun kalbinde, geniş bir ovanın üzerine ağırbaşlı bir mühür gibi basılmış olan Merzifon, sadece bir coğrafi nokta değil, zamanın durup soluklandığı bir kavşaktır. Akdağ ve Tavşan Dağları’nın himayesinde uzanan bu kadim şehir, kuzeyden güneye, doğudan batıya giden yolların kesiştiği o stratejik noktada, yüzyıllardır bir nöbetçi gibi beklemektedir. Merzifon’u tanımak, taşın dile gelişine, toprağın berekete dönüşüne ve insanın tarihe yön verişine tanıklık etmektir.

​Şehrin ruhu, her şeyden önce onun mimari silüetinde gizlidir. Merkeze adım attığınız an sizi karşılayan Saat Kulesi, adeta şehrin nabzını tutar. Ancak Merzifon’un asıl görkemi, Osmanlı’nın kudretli sadrazamı Merzifonlu Kara Mustafa Paşa’nın adını taşıyan o devasa külliyede hayat bulur. 17. yüzyılın o vakur mimarisini taşıyan bu yapı; camisi, hamamı ve bedesteniyle sadece bir ibadet yeri değil, ticaretin ve sosyal hayatın kalbidir. Bedestenin taş koridorlarında yürürken, yüzyıllar öncesinin kervan seslerini, bakırcı çekiçlerini ve ipek kumaşların hışırtısını duyar gibi olursunuz.

​Merzifon’un tarihi katmanları, Osmanlı ile sınırlı değildir. Çelebi Mehmet Medresesi, Selçuklu sanatının o geometrik zarafetini günümüze taşırken, ilçenin çevresindeki höyükler bizi Hititlerin, Friglerin ve Romalıların dünyasına kadar götürür. Burası, her gelen medeniyetin bir öncekinin üzerine yeni bir cümle eklediği devasa bir kitaba benzer.

​Kültürel dokunun en lezzetli parçasını ise hiç şüphesiz mutfak mirası oluşturur. Sabırla dövülen, etle buğdayın aşkına şahitlik eden Merzifon Keşkeği, bu toprakların misafirperverliğinin sembolüdür. Yanına eklenen bakla dolması ise Merzifonlu kadınların el emeğinin, inceliğinin bir nişanesidir. Şehrin sokaklarında dolaşan o meşhur “Merzifon Eşeği” anlatıları ise halkın zekâsını, doğayla kurduğu samimi ve mizahi bağı yansıtan birer kültür mirasıdır.

​Bugün Merzifon, modern havalimanı ve sanayisiyle geleceğe bakarken, köklerini toprağın derinliklerinde saklayan bir çınar gibidir. Geçmişin tozlu sayfalarıyla modern dünyanın hızını aynı potada eriten bu kent, kendisine uğrayan her yolcuya mutlaka anlatacak bir hikâye, ikram edecek bir sıcaklık ve hatırlanacak bir hatıra bırakır.

Merzifon, Anadolu’nun sessiz ama derin sesi, tarihin ise en sadık şahididir.

Ayşe Can